Międzypokoleniowe misterium żniwne

Niematerialne dziedzictwo połanieckiej ziemi.
W regionie połanieckim tradycje dożynkowe zajmują szczególne miejsce. To nie tylko zwyczaje, obrzędy i pieśni, ale przede wszystkim pamięć o tym, jak żyli, pracowali i świętowali nasi przodkowie. Przekazywane z pokolenia na pokolenie tworzą żywe, niematerialne dziedzictwo tej ziemi. Tegoroczne Międzypokoleniowe Misterium Żniwne miało wyjątkowy charakter. Powstało na podstawie autorskiego scenariusza przygotowanego w ramach inicjatywy lokalnej „DOTKNIJ TRADYCJI”, realizowanej w programie Dom Kultury+ Edycja 2026. Nie było jedynie artystycznym występem. Stało się spotkaniem pokoleń i opowieścią o świecie, który dla jednych jest jeszcze żywym wspomnieniem, a dla innych historią poznawaną od początku. Widowisko przygotowane zostało pod kierunkiem Marzeny Drożdżowskiej i Małgorzaty Dalmaty Konwickiej, przy wsparciu Urszuli Żurawskiej. Na scenie wystąpili mieszkańcy Miasta i Gminy Połaniec – dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy. Najmłodszy wykonawca miał niespełna 6 lat, a najstarszy 88. Spektakl słowno-muzyczny przeniósł publiczność w czasy, gdy praca na roli wyglądała zupełnie inaczej niż dziś. Ziarno siano ręcznie, z płachty, a na deszcz czekano z nadzieją. Gdy padało zbyt długo, proszono o słońce. Wszystko podporządkowane było jednemu celowi; zebrać plon, który miał zapewnić rodzinie i zwierzętom pożywienie na kolejny rok.
Żniwa rozpoczynały się o świcie. Zboże ścinano sierpem lub kosą, a żniwiarze i żniwiarki przez długie godziny pochylali się nad łanami. Z pól niósł się śpiew, który pomagał znosić trud pracy. Zboże wiązano w snopy, układano w kopki, a kiedy przychodził czas zwożenia plonów, na pola wyjeżdżały wozy drabiniaste. Była to ciężka, mozolna praca, ale towarzyszył jej głęboki szacunek do ziemi i chleba. Każdy kłos miał znaczenie, a każdy okruch chleba był cenny.
Właśnie taką atmosferę udało się odtworzyć podczas Misterium. Dawne pieśni, słowa, zwyczaje i prawdziwe rekwizyty – narzędzia rolnicze, sprzęt gospodarski, snopki zboża i wóz drabiniasty pozwoliły choć na chwilę przenieść się do świata naszych przodków.
Szczególnie ważne było spotkanie młodego pokolenia z tymi, którzy pamiętają jeszcze dawną wieś. Dzieci i młodzież z ogromną wrażliwością wsłuchiwały się w opowieści starszych, poznając nie tylko sposób wykonywania prac polowych, ale także wartości, które towarzyszyły codziennemu życiu – szacunek do pracy, ziemi, chleba i drugiego człowieka. Dawne dożynki były przecież czymś więcej niż świętem plonów. Były podziękowaniem za pracę, zdrowie, zgodę i pokój. Były czasem wspólnego spotkania i radości po miesiącach ciężkiej pracy.
Międzypokoleniowe Misterium Żniwne było piękną prezentacją tradycji i lekcją lokalnej historii. Pokazało, że dziedzictwo nie musi pozostawać zamknięte w książkach i muzealnych gablotach. Może być przekazywane poprzez wspólne działanie, rozmowę, muzykę, słowo i doświadczanie.
Składamy serdeczne podziękowania grupie projektowej, instruktorom oraz wszystkim wykonawcom za zaangażowanie i świadome budowanie naszej lokalnej tożsamości.
Dziękujemy również współorganizatorom i partnerom wydarzenia: Miasto i Gmina Połaniec, Lokalna Grupa Działania - Dorzecze Wisły, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, Narodowe Centrum Kultury, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dzięki wsparciu wymienionych instytucji działanie „Cudze chwalicie, swego nie znacie” mogło w pełni wybrzmieć również w wymiarze artystycznym.
Dziękujemy wszystkim mieszkańcom, którzy zaangażowali się w przygotowanie scenografii i stworzenie wyjątkowej przestrzeni dla Międzypokoleniowego Misterium Żniwnego.