Nowe życie otrzyma zabytkowy dwór w Ruszczy. Zespół parkowo – dworski po renowacji. Kiedyś był majątkiem dworskim, teraz cieszy mieszkańców Ruszczy, okolic i turystów
Gmina, będąc właścicielem zabytków nieruchomych, przede wszystkim powinna dbać o ich stan fizyczny pozwalający na utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości, prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych oraz popularyzowanie i upowszechnianie wiedzy oraz jego znaczeniu dla historii i kultury to głównie zadania. Biorąc pod uwagę powyższe aspekty Gmina Połaniec odnowiła zabytkowy dwór w Ruszczy z otoczeniem realizując projekt renowacji, który obejmował prace zabezpieczające i rewitalizację budynku, stawów oraz prace renowacyjne w zespole parkowym.
Zespół parkowo – dworski w Ruszczy z historią
Przypomnijmy, że prawie 7 - hektarowy park z dworem szlacheckim z przełomu XVIII i XIX wieku w Ruszczy powstał z inicjatywy rodziny Staszewskich, która z końcem XVIII wieku zawiadywała miejscowością. Nieopodal dworku znajdowało się wiele budynków gospodarczych, które w tamtych czasach pełniły rolę obór, stajni i spichlerzy. Budynek położony jest w otoczeniu licznych drzew wśród, których znajduje się słynny dąb Kościuszki. Jak donoszą historycy generał Tadeusz Kościuszko podczas wyprawy do Połańca w 1794 roku wypoczywał pod drzewem, które aktualnie ma ponad 500 lat. W kolejnych latach dworek kilka razy zmieniał właścicieli, a w latach trzydziestych XX wieku uległ ogromnemu zniszczeniu wskutek pożaru. W 1944r. w czasie ofensywy Armii Czerwonej ludność Ruszczy została wysiedlona, a we dworze ulokowano szpital polowy. 6 września 1944 roku park przeszedł w posiadanie Skarbu Państwa, a następnie przejął go potomek poprzedniego właściciela. Następnie dworek zamieszkiwany był przez przyszłych dziedziców. Reforma o dwustopniowym podziale administracyjnym z 28 maja 1975 roku sprawiła, że Ruszcza wraz z całą gminą znalazła się w województwie tarnobrzeskim, jednak już od grudnia 1999 sołectwo wchodziło w skład województwa świętokrzyskiego.
Tchnąć w zabytek drugie życie
Ważnym momentem dla społeczeństwa lokalnego był dzień kiedy to w Warszawie został podpisany akt notarialny na mocy, którego gmina Połaniec stała się właścicielem zespołu parkowo – dworskiego. Przeprowadzono następnie konsultacje z mieszkańcami, którzy przedstawiali swoje pomysły dotyczące rewitalizacji obiektu. Zabytkowy park stanowi spójny element zespołu parkowo - dworskiego, który jest wpisany do rejestru zabytków nieruchomych Świętokrzyskiego Konserwatora Zabytków. Pomysł na ratowanie wiekowego terenu zrodził się jakiś czas temu, a teraz zadanie uzyskało realną szansę na powodzenie.
Dziś jesteśmy świadkami jak dawny dwór z zapleczem odzyskuje blask. Głównym założeniem jest to, aby odtworzyć dawną świetność tego obiektu i udostępnić go mieszkańcom. Po przeprowadzonych pracach można z całą pewnością powiedzieć, że zadanie to udało się osiągnąć. Obiekt był w stanie złym - odpadający tynk, rdzewiejąca blacha i ubytki w drewnianej konstrukcji dachu. Dziś obiekt zmienił całkowicie swój wygląd. W dniu 30 maja 2025 roku miał miejsce odbiór zadania inwestycyjnego pn. „Renowacja zabytkowego dworu w miejscowości Ruszcza w celu ochrony dziedzictwa kulturowego regionu”. Został przede wszystkim zachowany dawny układ parku, alejek i dziedzińca, co nadaje oryginalności. Renowacja została podzielona na etapy – w ramach już zakończonego etapu wykonano stan surowy zamknięty budynku. Oznacza to, że obiekt został zabezpieczony przed działaniem czynników atmosferycznych, a jego struktura została przywrócona i wzmocniona. W ramach prac wykonano m.in. konstrukcję dachową wraz z pokryciem, wstawiono stolarkę okienną i drzwiową oraz zabezpieczono fundamenty i ściany.
Nowe alejki pieszo – jezdne, fontanna, ławki, kosze, pergole i zieleń
W dniu 09. 07. 2025r. dokonano oficjalnego odbioru prac przy renowacji zespołu parkowo - dworskiego. W ramach przeprowadzonych robót powstały nowe alejki pieszo-jezdne z kruszywa mineralnego, zgodne z historycznym układem parku. Zamontowano również elementy małej architektury – fontannę, pergolę, ławki i kosze na śmieci. Dodatkowo teren został zazieleniony poprzez nowe nasadzenia trawy. Renowację wykonała firma z siedzibą w Połańcu, Bogusław Roguz Firma Handlowo-Usługowa. Przy odbiorze obecni byli: wykonawca, Bogusław Roguz Firma Handlowo-Usługowa, zastępca Burmistrza Miasta i Gminy Połaniec, Jarosław Kądziela, kierownik Referatu Techniczno - Inwestycyjnego w Urzędzie Miasta i Gminy w Połańcu, Danuta Bobrowska, inspektor ds. inwestycji i remontów budowlanych, Artur Maj, sołtys miejscowości Ruszcza, Ewelina Starbek. Odbiór odbył się z udziałem konserwator zabytków.
Dofinansowanie z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków pozwoliło zrealizować inwestycję bez nadmiernego obciążania budżetu samorządu.
Zadanie pn. "Renowacja parku w zespole parkowo-dworskim znajdującego się w miejscowości Ruszcza-Etap I" w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład - Rządowy Program Odbudowy Zabytków.
- Dofinansowanie 98% - 1 097 128,30 zł
- Wkład Gminy tylko 2% - 22 390,38 zł
- Całkowita wartość - 1 119 518,68 zł.
Zagospodarowanie parku objęło zachowanie drzewostanu oraz pomników przyrody, tworząc jednocześnie przestrzeń kulturalną i edukacyjną. W parku planowane są wydarzenia, warsztaty i spotkania dla lokalnej społeczności, co podkreśla zaangażowanie gminy Połaniec w rozwój społeczny i kulturalny regionu. Wszystkie działania zostały zrealizowane z uwzględnieniem wymogów konserwatorskich.
