Tam, gdzie rodziła się wolność. Połaniec świętuje rocznicę Uniwersału
Uroczystości upamiętniające kolejną rocznicę ogłoszenia Uniwersału Połanieckiego – refleksja nad historią i dziedzictwem
Dzieje Połańca nierozerwalnie związane są z dziejami Polski, z ważnymi wydarzeniami i postaciami historycznymi. Na karty historii Połaniec trafił za sprawą Tadeusza Kościuszki i Insurekcji Kościuszkowskiej. Dla nas, Połańczan, postać Naczelnika ma szczególne znaczenie, 7 maja 1794 roku pod Połańcem Tadeusz Kościuszko jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej wydał Uniwersał Połaniecki, akt prawny, którego celem była poprawa sytuacji chłopów pańszczyźnianych. Jego pełna nazwa brzmiała: „Uniwersał urządzający powinności gruntowe włościan i zapewniający dla nich skuteczną opiekę rządową, bezpieczeństwo własności i sprawiedliwość w komisjach porządkowych”.
Znosił on poddaństwo osobiste chłopów, zwolnienia od pańszczyzny dla walczących oraz prawo nieusuwalności z użytkowanego gruntu. Akt ten stanowił uwieńczenie wielu rozporządzeń i proklamacji wydanych przez Kościuszkę w sprawie chłopskiej od chwili rozpoczęcia insurekcji. W roku 1917, z okazji setnej rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki, usypano w Połańcu kopiec, na którym umieszczono tablicę z napisem: „Tu 7.V.1794 r. w obecności Tadeusza Kościuszki i wojska ogłoszono wszem i wobec Uniwersał Połaniecki, że odtąd chłopi są pod opieką prawa, że są wolni ... Odtąd miejsce to stało się kultem i symbolem dążeń społecznych i narodowych w Polsce”.
Dla Połańca rocznica ogłoszenia Uniwersału Połanieckiego to coś znacznie więcej niż tylko historyczna data. To wydarzenie, które na trwałe wpisało miasto w dzieje Polski i sprawiło, że niewielki Połaniec stał się miejscem o wyjątkowym znaczeniu narodowym. To właśnie tutaj, 7 maja 1794 roku, Tadeusz Kościuszko ogłosił dokument uznawany za symbol walki o wolność, sprawiedliwość społeczną i prawa chłopów. Mieszkańcy Połańca od pokoleń pielęgnują pamięć o tym wydarzeniu. Uniwersał Połaniecki stał się elementem lokalnej tożsamości i dumy mieszkańców, którzy podkreślają, że to właśnie dzięki temu aktowi miasto znalazło się na kartach historii Polski. W wielu bowiem publikacjach i wspomnieniach podkreśla się, że „Połaniec trafił na karty historii za sprawą Tadeusza Kościuszki”. Znaczenie uniwersału dla miasta widoczne jest również w przestrzeni publicznej i lokalnych tradycjach. W Połańcu znajduje się kopiec Kościuszki usypany w 1917 roku, który do dziś pozostaje symbolem pamięci o wydarzeniach z czasów insurekcji. Coroczne uroczystości, sesje historyczne, msze patriotyczne oraz składanie kwiatów pokazują, że mieszkańcy traktują tę rocznicę jako święto swojej „Małej Ojczyzny”.
Historycy podkreślają także, że choć sam uniwersał nie zmienił trwale sytuacji chłopów po upadku powstania kościuszkowskiego, jego znaczenie symboliczne przetrwało przez kolejne stulecia. Dla Połańca stał się fundamentem lokalnego dziedzictwa, wokół którego budowana jest pamięć historyczna i świadomość mieszkańców.
„Siebie samego zwyciężaj… To największe zwycięstwo”...
Słynny ,,generał w chłopskiej sukmanie” przemawiał do wyobraźni milionów, znajdując swoje miejsce w panteonie rodzimych bohaterów narodowych. Dziś bibliografia opracowań na temat życia i działalności Tadeusza Kościuszki jest bardzo bogata. Naczelnik doczekał się szeregu opracowań naukowych, a także prac analizujących poszczególne etapy jego życia.
Dla nas, Połańczan, postać Naczelnika ma szczególne znaczenie - Tadeusz Kościuszko nasz bohater narodowy, wielki Polak i patriota, patron Szkoły Podstawowej w Połańcu jest żywy również w naszej tradycji i obecny w życiu naszej społeczności. Wielki Człowiek, o czynach którego mówią liczne wiersze i pieśni.
Chcąc wypracować sensowny, czytelny i pociągający wizerunek miasta trzeba sobie zdać w pierwszej kolejności sprawę, że to między innymi poprzez historię i tradycję jest możliwe osiągnięcie celu. Naszym wizerunkiem jest Naczelnik Tadeusz Kościuszko. Połaniec może być dumny ze swojego życia historycznego, bo dzięki wielu podejmowanym przedsięwzięciom wiemy, że tradycja kościuszkowska przetrwa. Nie brak bowiem dzisiaj inicjatyw przypominających o znaczeniu postaci T. Kościuszki.
W tym roku przypada 232. rocznica ogłoszenia Uniwersału Połanieckiego
W tym czasie Połaniec dla uczczenia tego ważnego wydarzenia świętuje poprzez oryginalne przedsięwzięcia adresowane do szerokiego grona odbiorców. Wspólne świętowanie rozpoczęliśmy 7 maja uroczystością, podczas której odbyła się debata historyczna „Bohater czy legenda wykreowana przez historię?", która odbyła się w sali widowiskowej w Centrum Kultury i Sztuki. Rocznicowe obchody zgromadziły mieszkańców, samorządowców, przedstawicieli instytucji oraz pasjonatów historii, którzy wspólnie oddali hołd wydarzeniu mającemu szczególne znaczenie dla polskiej drogi do wolności. Po wprowadzeniu sztandarów wszyscy odśpiewali hymn państwowy.
Po przywitaniu licznego grona gości przez prowadzącą Katarzynę Błachut głos zabrał burmistrz Miasta i Gminy Połaniec, Jacek Benedykt Nowak, a następnie przewodnicząca Rady Miejskiej, Małgorzata Walenciak. Wśród gości obecni byli m.in. Monika Michalec, kierownik ARiMR w Staszowie, reprezentująca Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego, poseł na Sejm RP Michał Cieślak, członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego, Anita Koniusz, prof. hab. Piotr Dobosz, prezes Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie, Leszek Cierpiałowski – dyrektor Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie, Leszek Marek Krześniak, prezes Polskiej Fundacji Kościuszkowskiej w Maciejowicach, Grzegorz Piętak – zastępca prezesa Towarzystwa Kulturalnego im. Tadeusza Kościuszki w Szczekocinach, ppłk rez. Arkadiusz Nenutil, Kościuszkowska Organizacja Proobronna, Anna Kosowicz, wiceprzewodnicząca Rady powiatu staszowskiego, Bogusław Wojnarowski, wójt Gminy Gawłuszowice, Kazimierz Gacek, starosta powiatu mieleckiego, Magdalena Wilk, dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Staszowie, mł. insp. Marcin Cieśla, komendant Powiatowy Policji w Staszowie, por. Marcin Wilk reprezentujący 10 Świętokrzyską Brygadę Obrony Terytorialnej, 102 Batalion Lekkiej Piechoty w Sandomierzu, Marcin Opałacz, komendant Komisariatu Policji w Połańcu, druh Paweł Motyl, komendant Miejsko-Gminny OSP, Małgorzata Walenciak, przewodnicząca Rady Miejskiej w Połańcu, Andrzej Wawrzyniec, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej, Grzegorz Kosowicz, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej, radni Rady Miejskiej, zastępca burmistrza Jarosław Kądziela, skarbnik, Małgorzata Żugaj, sekretarz, Bogumiła Niespodziewana, kierownicy i pracownicy Urzędu Miasta i Gminy oraz jednostek gminnych i pomocniczych, dyrektorzy szkół i uczniowie, harcerze, prezesi lokalnych firm, przedsiębiorcy, byli i obecni samorządowcy, poczty sztandarowe, a także przedstawiciele lokalnych klubów, organizacji i środowisk, mieszkańcy Miasta i Gminy Połaniec.
W swoim przemówieniu burmistrz Miasta i Gminy Połaniec, Jacek Benedykt Nowak podkreślił rolę patriotyzmu oraz znaczenie pielęgnowania wartości narodowych i lokalnej wspólnoty. Jak zaznaczył: „Patriotyzm to budowanie lepszej Polski poprzez uczciwą pracę, pielęgnowanie kultury, języka oraz dbanie o lokalną społeczność, a nie tylko poprzez wielkie hasła wypowiadane przy okazji świąt narodowych. Hołd należy się wszystkim, którzy walczyli o wolną i silną, niepodległą Polskę, również Tadeuszowi Kościuszce i jego powstańcom. W dzisiejszym dniu, kiedy oddajemy hołd pamięci bohaterów sprzed wieków, zobowiązujemy się do pracy na rzecz naszej przyszłości. Niech nasza wspólna historia będzie przewodnikiem i inspiracją do budowania lepszego jutra dla naszych dzieci i wnuków.”
W dalszej części głos zabrała przewodnicząca Rady Miejskiej, Małgorzata Walenciak, która przypomniała datę 7 maja 1794 roku, kiedy to w obozie pod Połańcem Tadeusz Kościuszko jako najwyższy naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej wydał Uniwersał Połaniecki - uniwersał urządzający powinności gruntowe włościan i zapewniający dla nich skuteczną opiekę rządową, bezpieczeństwo własności i sprawiedliwość w komisjach porządkowych. „Wolność należy się każdemu człowiekowi z samego prawa bycia człowiekiem. Te słowa, wypowiedziane przez Tadeusza Kościuszkę - człowieka, który całe życie poświęcił walce o wolność, wciąż brzmią w naszych sercach. Dziś, w rocznicę Insurekcji Kościuszkowskiej, wspominamy odwagę i niezłomny duch naszych przodków, którzy w najtrudniejszych chwilach stanęli w obronie Ojczyzny. Nie sposób mówić o tych wydarzeniach, nie wspominając o Uniwersale Połanieckim, ogłoszonym 7 maja 1794 roku przez Tadeusza Kościuszkę. To właśnie tutaj Kościuszko ogłosił akt, który dawał wolność osobistą i ochronę setkom tysięcy polskich chłopów. Połaniec stał się symbolem sprawiedliwości i nadziei – miejscem, które na zawsze wpisało się w historię walki o prawa obywatelskie i godność człowieka. Wciąż możemy tu zobaczyć ślady tamtej historii – pamiątki po Kościuszce, pomniki i miejsca pamięci, które przypominają nam o odwadze i wizji wolnej Polski. Dlatego tak ważna jest dziś potrzeba budowania nowych pomników i miejsc upamiętnienia. Nie po to, by zastępować stare, lecz by je uzupełniać – by kolejne pokolenia mogły odnaleźć w przestrzeni publicznej znaki historii, które przemawiają także do współczesnego człowieka. Nowe pomniki to nie tylko kamień czy metal, to świadectwo naszej pamięci i szacunku. To znak, że historia nie jest zamkniętą księgą, lecz żywą opowieścią, którą wciąż dopisujemy. Wznosząc je, pokazujemy, że wartości, które niósł ze sobą Uniwersał Połaniecki, nadal są dla nas ważne i aktualne. Dziś Połaniec rozwija się dynamicznie, łącząc historyczne dziedzictwo z nowoczesnością. Nasze miasto staje się miejscem edukacji, inicjatyw dla młodzieży i wspólnotowych projektów, pokazując, że ideały wolności, sprawiedliwości i solidarności przekazywane przez pokolenia pozostają żywe i inspirują nas do działania. Młode pokolenie, które dziś jest tu obecne, jest dziedzictwem tej pamięci. To od Was zależy, jak będzie wyglądała przyszłość Połańca i całej Polski. Niech przykład bohaterów Insurekcji, ideały Połańca i pamiątki po Kościuszce będą dla Was inspiracją – do odwagi, odpowiedzialności i budowania wspólnoty, z której możemy być dumni. Niech żyje pamięć o tych, którzy walczyli za Polskę – i niech ich dziedzictwo prowadzi nas wszystkich ku wolnej, sprawiedliwej i nowoczesnej przyszłości.
W dalszej części uroczystości głos zabrali przedstawiciele organizacji kościuszkowskich: prof. hab. Piotr Dobosz, prezes Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie, Leszek Cierpiałowski, dyrektor Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie, Leszek Marek Krześniak, prezes Polskiej Fundacji Kościuszkowskiej w Maciejowicach, Grzegorz Piętak, zastępca prezesa Towarzystwo Kulturalne im. Tadeusza Kościuszki w Szczekocinach. Przemawiający podkreślali jak ważną rolę odegrał Połaniec w dziejach historycznych. Przekazali burmistrzowi Miasta i Gminy Połaniec, Jackowi Benedyktowi Nowakowi, pamiątkowe odznaki, medale, listy gratulacyjne i publikacje. Był to wyraz uznania za działania na rzecz pielęgnowania pamięci o Tadeuszu Kościuszce oraz podtrzymywania wartości związanych z Uniwersałem Połanieckim.
Podczas uroczystości wielokrotnie podkreślano wyjątkową rolę Połańca w historii Polski oraz znaczenie Uniwersału Połanieckiego, ogłoszonego właśnie na tej ziemi przez Najwyższego Naczelnika Sił Zbrojnych Narodowych, generała Tadeusza Kościuszkę. Goście przypominali, że to właśnie w Połańcu rozgrywały się wydarzenia o ogromnym znaczeniu dla losów Rzeczypospolitej, a pamięć o nich mimo upływu wielu lat wciąż pozostaje żywa.
O historycznym znaczeniu tych wydarzeń mówił prof. Piotr Dobosz, prezes Komitetu Kopca Kościuszki w Krakowie. Podkreślał, że Połaniec ma szczególne miejsce w historii Polski, ponieważ to tutaj został ogłoszony Uniwersał Połaniecki – dokument o przełomowym znaczeniu społecznym i patriotycznym. Zwrócił również uwagę, że Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie powstał dzięki ludziom z pokolenia, które znało jeszcze Tadeusza Kościuszkę i pielęgnowało pamięć o jego działalności. Jak zaznaczył, Kościuszko był nie tylko wybitnym dowódcą wojskowym i Najwyższym Naczelnikiem Sił Zbrojnych, ale również wielkim legislatorem oraz symbolem walki o wolność i sprawiedliwość społeczną.
Następnie poseł na sejm RP, Michał Cieślak w swoim wystąpieniu przypomniał także historię Polski z okresu walk o niepodległość, podkreślając jak ważna dla młodych pokoleń była idea patriotyzmu i umiłowania Ojczyzny. Zaznaczano, że przez ponad 200 lat Rzeczpospolita była państwem silnym i budzącym respekt, a kolejne pokolenia wychowywano w duchu odpowiedzialności za kraj oraz gotowości do jego obrony. Wspominano również trudny okres rozbiorów i walkę Polaków o odzyskanie wolności.
Leszek Marek Krześniak, prezes Polskiej Fundacji Kościuszkowskiej w Maciejowicach zaprezentował nowe wydanie publikacji „Kościuszko Maciejowice 1794”, opisującej wydarzenia związane z insurekcją kościuszkowską. Jak podkreślił, w książce znalazł się również akcent dotyczący Połańca oraz działalności miejscowego Towarzystwa Kościuszkowskiego. Prezes podziękował członkom Towarzystwa za wieloletnią obecność i udział w uroczystościach organizowanych w Maciejowicach. Na ręce burmistrza przekazał publikację.
Monika Michalec, kierownik ARiMR w Staszowie odczytała list Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego skierowany do mieszkańców Połańca. W liście podkreślono znaczenie Uniwersału Połanieckiego jako aktu o niezwykłej wadze historycznej i społecznej. Zaznaczono również, że pielęgnowanie pamięci o tych wydarzeniach jest pięknym hołdem oddanym polskim rolnikom oraz wyrazem szacunku dla narodowej historii i dziedzictwa.
Grzegorz Piętak, zastępca prezesa z Towarzystwa Kulturalnego im. Tadeusza Kościuszki w Szczekocinach zadeklarował otwartość na współpracę oraz wspólne realizowanie inicjatyw promujących historię i patriotyzm.
Anita Koniusz, członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego, mówiła o znaczeniu takich wartości jak wolność, suwerenność i miłość do Ojczyzny. Podkreślała, jak ważne jest przekazywanie młodemu pokoleniu wiedzy historycznej zarówno przez rodziców, jak i instytucje publiczne. Dziękowała również za coroczne organizowanie uroczystości przypominających o historii Połańca i polskiej tożsamości narodowej.
Kazimierz Gacek, starosta Powiatu Mieleckiego zwrócił uwagę na rozwój Połańca oraz znaczenie współpracy samorządów w budowaniu nowoczesnej rzeczywistości. Odczytał także list gratulacyjny, w którym podkreślono, że Uniwersał Połaniecki pozostaje symbolem wolności, godności człowieka oraz walki o sprawiedliwość społeczną. Jak zaznaczono, wydarzenie to na zawsze wpisało Połaniec do grona najważniejszych miejsc w historii polskiej walki o suwerenność.
Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej, Grzegorz Kosowicz podkreślił, że Uniwersał Połaniecki nie jest jedynie historycznym dokumentem, ale przede wszystkim odważnym głosem w obronie prawdy, godności i sprawiedliwości. Zaznaczył, że obowiązkiem współczesnych pokoleń jest nie tylko pamięć o historii, ale również budowanie wspólnoty opartej na szacunku, jedności i solidarności. Swoje wystąpienie zakończył słowami: „Niech duch Połańca żyje w nas wiecznie. Wielkie wydarzenia powstają dzięki jedności wielu ludzi. Chwała i cześć tym, którzy mieli odwagę zmieniać historię”.
O znaczeniu tradycji oraz potrzebie kultywowania patriotycznych wartości mówił również wiceprzewodniczący Rady Miejskiej, Andrzej Wawrzyniec. Dziękował organizatorom za przygotowanie uroczystości i podkreślał, jak ważne są tego typu wydarzenia dla budowania świadomości narodowej oraz lokalnej tożsamości.
Uroczystość uświetnił występ orkiestry oraz Zespołu „Sidus” działającego przy Centrum Kultury i Sztuki w Połańcu. Artyści zaprezentowali pieśni patriotyczne, a zgromadzona publiczność chętnie włączała się do wspólnego śpiewu, tworząc wyjątkową i podniosłą atmosferę wydarzenia.
Debata historyczna – Tadeusz Kościuszko w interpretacji młodego pokolenia
Jednym z kolejnych punktów obchodów była niezwykle ciekawa debata historyczna zatytułowana „Bohater czy legenda wykreowana przez historię?”, która spotkała się z dużym zainteresowaniem uczestników i szybko stała się jedną z najbardziej oryginalnych części całego wydarzenia. W dyskusji udział wzięli uczniowie Zespołu Szkół w Połańcu – Szymon Kiełb oraz Maja Cieślik, przygotowani przez nauczycielkę Iwonę Czosnek. Całość miała nowoczesny, dynamiczny charakter i została wzbogacona prezentacją multimedialną. Szczególne emocje wzbudził "przemawiający" Tadeusz Kościuszko, który symbolicznie zwrócił się do zgromadzonych. W tej nietypowej formie podziękował on za pielęgnowanie pamięci o historii oraz troskę o narodowe dziedzictwo, wyrażając jednocześnie uznanie dla faktu, że jego imię wciąż nosi tak wiele miejsc i instytucji. Uczniowie w przystępny i ciekawy sposób przedstawili sylwetkę Kościuszki, pokazując go nie tylko jako bohatera narodowego i wybitnego dowódcę, ale również człowieka o szerokich zainteresowaniach – wrażliwego na sztukę, zafascynowanego malarstwem oraz inżynierią. W symbolicznej wypowiedzi podkreślono jego przesłanie, w którym zachęcał młodych ludzi do odwagi, wytrwałości i wiary we własne możliwości. W trakcie debaty nie zabrakło także bardziej osobistego spojrzenia na jego życie. Zwrócono uwagę, że – jak każdy człowiek – miał swoje emocje, wybory i słabości, a ważne miejsce w jego życiu zajmowały relacje międzyludzkie. Jednocześnie mocno wybrzmiało to, że najważniejszą wartością, której pozostał wierny do końca, była wolność. Kolejna część spotkania dotyczyła jego dokonań wojskowych. Podkreślano, że sukcesy Kościuszki nie wynikały wyłącznie z odwagi, ale przede wszystkim z ogromnej wiedzy inżynieryjnej i talentu strategicznego. Przypomniano jego zasługi w Stanach Zjednoczonych, gdzie ceniono go jako znakomitego specjalistę od fortyfikacji oraz jednego z bohaterów walk o niepodległość. Wspomniano również o bitwie pod Racławicami, gdzie dzięki sprytowi i wykorzystaniu kosynierów potrafił przechylić szalę zwycięstwa mimo ograniczonych sił. W dalszej części młodzież przybliżyła także losy Kościuszki po zakończeniu działań wojennych, w tym jego relacje z Napoleon Bonaparte. Zaznaczono, że Napoleon próbował wykorzystać jego autorytet, jednak Kościuszko pozostał wierny swoim zasadom i nie dał się wciągnąć w polityczne rozgrywki. W debacie mocno wybrzmiał także wątek jego niezależności i konsekwencji, które uczestnicy interpretowali jako wyraz silnego charakteru i jasnego systemu wartości.
Zwieńczeniem spotkania było podsumowanie dokonane przez dr nauk humanistycznych Paulinę Mielnik, która zwróciła uwagę na wysoki poziom wystąpień uczniów oraz ich dojrzałe, świeże spojrzenie na postać Kościuszki. Podkreśliła, że pytanie przewodnie debaty – czy był on bohaterem, czy raczej legendą wykreowaną przez historię – otwiera znacznie szerszą refleksję nad tym, jak tworzy się pamięć historyczna. Zaznaczyła również, że bohaterstwo nie jest kategorią jednoznaczną, ponieważ zależy od interpretacji i wartości przyjmowanych przez społeczeństwo. Historia – jak podkreśliła – nie jest jedynie zbiorem faktów, ale żywą opowieścią, którą każda generacja odczytuje na nowo. Na zakończenie przypomniano jeszcze ostatnie lata życia Kościuszki spędzone w Szwajcarii, gdzie poświęcał się nauce oraz działalności na rzecz lokalnej społeczności. Zwrócono uwagę, że mimo życia z dala od ojczyzny pozostał postacią, która swoją postawą i wartościami wciąż inspiruje kolejne pokolenia. Po podsumowaniu wszyscy mogli skosztować przysmaków naczelnika - pączka z różą i kawy.
Pochód ulicami miasta i uroczyste oddanie hołdu przy pomniku Tadeusza Kościuszki
Następnie, po zakończeniu wykładów historycznych, uczestnicy wyruszyli w uroczystym, barwnym przemarszu ulicami miasta. Kolorowy pochód, złożony z uczniów i delegacji, wyróżniał się powiewającymi w dłoniach chorągiewkami, które dodawały całości wyjątkowej oprawy i podkreślały podniosły, a jednocześnie radosny charakter wydarzenia. W rytmie muzyki orkiestry przemarsz tworzył żywą, dynamiczną scenę, która wzbudzała zainteresowanie mieszkańców i budowała atmosferę wspólnego świętowania.
W takim nastroju wszyscy dotarli pod pomnik Tadeusz Kościuszki, gdzie delegacje złożyły wiązanki kwiatów jako wyraz hołdu dla Bohatera Narodowego. Szczególnie podniosłym momentem uroczystości było odczytanie Uniwersału Połanieckiego przez członków Towarzystwa Kościuszkowskiego, co nadało całemu wydarzeniu wyjątkowo historyczny i symboliczny wymiar oraz przypomniało o ideach wolności i odpowiedzialności społecznej. Całość zwieńczyło dostojne odtańczenie poloneza, które podkreśliło uroczysty charakter spotkania i stało się pięknym symbolem jedności uczestników. Po zakończeniu oficjalnych obchodów odbył się Kościuszkowski Slow Jogging pod przewodnictwem Aliny Switek.
Zwieńczeniem całego wydarzenia była refleksja nad tym, że historia nie jest zamkniętym rozdziałem, lecz żywą częścią naszej tożsamości – obecna w pamięci, w miejscach, w symbolach i w ludziach, którzy ją pielęgnują. Te piękne uroczystości pokazały, że Połaniec nie tylko pamięta o swojej przeszłości, ale także potrafi ją twórczo odczytywać i przekazywać kolejnym pokoleniom. Uniwersał Połaniecki pozostaje nie tylko dokumentem historycznym, lecz przede wszystkim symbolem odwagi, wolności i godności człowieka – wartości, które nie tracą aktualności mimo upływu lat. Wspólne spotkanie przedstawicieli różnych środowisk, samorządowców, naukowców, młodzieży i mieszkańców stało się dowodem, że pamięć historyczna jednoczy, inspiruje i zobowiązuje. To właśnie w takich chwilach historia przestaje być odległa – staje się bliska, osobista i odpowiedzialna. Niech to wydarzenie pozostanie w naszej pamięci jako przypomnienie, że wolność nie jest dana raz na zawsze, a wspólnota buduje się na szacunku do przeszłości i odwadze patrzenia w przyszłość.
Połaniec – miejsce, w którym historia mówi własnym głosem – ponownie udowodnił, że jego dziedzictwo jest żywe, silne i wciąż inspirujące...
